Stowarzyszenia STOP KORUPCJI
Co zrobić, żeby IV Rzeczpospolita była wolna od korupcji?
Patronat medialny: Rzeczpospolita i Gazeta Pomorska.
Toruń, 4 października 2003 r.

W sobotę 4 października, w sali toruńskiego Towarzystwa Naukowego odbył się I Ogólnopolski Kongres Antykorupcyjny stowarzyszenia STOP KORUPCJI. W obradach przez cały dzień Kongresu wzięło udział ponad 100 osób z całej Polski, reprezentujących samorządy lokalne, instytucje naukowe oraz organizacje społeczne, których działalność zmierza do naprawy państwa polskiego.

Po przywitaniu uczestników i wprowadzeniu dokonanym przez prof. dr hab. Grzegorza Górskiego (Fundacja "Pomerania", Katolicki Uniwersytet Lubelski) referaty programowe wygłosili: Rafał Zgorzelski (STOP KORUPCJI) - "Jakie państwo zbudowaliśmy?"; prof. dr hab. Andrzej Zybertowicz (Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu)- "Kurs na IV RP"; Andrzej Madej (stowarzyszenie "Obywatelska Polska") - który przedstawił problemy związane z procesami decyzyjnymi w samorządzie krakowskim, Julia Pitera - (Transparency International Polska) - "O uczciwości w życiu publicznym"; Andrzej Sadowski - (Centrum Adama Smith'a) - "Deregulacja systemu"; prof. Jerzy Przystawa - (Uniwersytet Wrocławski) - "Jednomandatowe Okręgi Wyborcze szansą dla Polski"; Michał Drozdek - ("Znaki Nowych Czasów") - "O moralny wymiar polityki" oraz Janusz Kowalski - (STOP KORUPCJI) - "Alternatywa dla bierności - obywatelska aktywność"). W dyskusji głos zabrali m.in. prezydent Łodzi Jerzy Kropiwnicki, b. Marszałek Sejmu RP, poseł Maciej Płażyński i prezes stowarzyszenia na rzecz zmiany systemu wyborczego JOW Janusz Sanocki.

Wszyscy referenci przedstawiający różne aspekty zjawiska korupcji - od zagadnień moralnych (Michał Drozdek), do problemów związanych z koniecznością deregulacji, czyli zmniejszenia ilości aktów prawnych i powstrzymania "agresji prawnej" aparatu urzędniczego na obywateli (Andrzej Sadowski) - uznali, że podstawowym sposobem naprawy państwa jest zmiana systemu wyborczego i wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych. Mówiła o tym, w swym bogato ilustrowanym przykładami wystąpieniu, Julia Pitera - prezes TI. Od tego pomysłu zaczął przedstawianie swojego "pakietu dla Polski" prof. dr hab. Andrzej Zybertowicz. Uczestnicy kongresu zdecydowanie podkreślali konieczność naprawy mechanizmu funkcjonowania państwa polskiego i usunięcia przyczyn zła, a nie tylko incydentalnego i instrumentalnego traktowania tematu "korupcja" jako próby wykorzystania tematu do podbudowania publicznego wizerunku polityków, którzy uczestnicząc w poprzednich rządach sami odpowiadali za psucie państwa, dopuszczali do nie rozliczenia afer lub korzystali z korupcji w wymiarze partyjnym.

Julia Pitera, przewodnicząca Transparency International, przekonywała, że niezbędną zasadą uczciwego prowadzenia polityki, jest zasada czynienia drugiej osobie dobra oraz, iż p olskim problemem jest to, że w odróżnieniu od zachodnich demokracji, u nas na polityce się zarabia . Dla porównania Julia Pitera podała zarobki angielskiego parlamentarzysty, wynoszące około 1500 funtów, co w pełni zadowala tamtejszych polityków, w odróżnieniu od polskich parlamentarzystów. Rodzimi politycy powinni nauczyć się fundamentalnej zasady, że tym trudnym fachem, zajmują się osoby chcące przejść do historii, a nie pragnące się w szybkim tempie dorobić brudnych pieniędzy.

Toruński profesor socjologii Andrzej Zybertowicz jest zwolennikiem zapewnienia abolicji tym, którzy podczas lat polskiej transformacji ustrojowej, "ukradli w zbójecki sposób pierwszy milion". Chodzi o byłych działaczy PZPR, generałów, pułkowników i aferzystów. Abolicja miałaby zapewnić "odkorkowanie" aparatu sprawiedliwości sprawiając, iż Temida mogłaby zająć się sprawami aktualnymi i przyszłymi.

Prezydent Łodzi, Jerzy Kropiwnicki opowiedział na swoim przykładzie, jaką drogę muszą przejść osoby, chcące zwalczać korupcję. Często tłumaczy im się, że inicjatywa ta nie ma żadnej szansy powodzenia i jest wręcz jeszcze bardziej korupcjogenną. Prezydent wydał w swoim magistracie rozporządzenie, aby urzędnicy miejscy przyjmowali petentów wyłącznie w obecności świadka. Pomysł był wielokrotnie wyśmiewany, że teraz trzeba będzie wręczać dwie, zamiast jednej kopert a zainteresowani będą się spotykać po godzinach pracy. Jerzy Kropiwnicki nie zmienił zdania, ponieważ złodziej jest w stanie otworzyć każdy zamek, ale trzeba mu stwarzać tyle utrudnień, by musiał czasem zrezygnować .

Oprócz wymogu naprawy systemowej państwa - potocznie ujmowanej jako hasło budowy IV Rzeczpospolitej - zebrani zwracali uwagę na konieczność podejmowania działań bieżących i obowiązek stałego pobudzania aktywności obywatelskiej, dzięki czemu już dziś stało się możliwe ujawnienie wielu afer, ukaranie winnych, a przynajmniej powstrzymanie i ograniczenie dalszego wzrostu korupcji.

Przedstawione referaty zarysowały najbardziej istotne - jak się wydaje - kierunki koniecznych zmian ustrojowych państwa, w jego instytucjach, w prawie podatkowym, a także w podejściu obywateli do swojego państwa. Zagadnienie korupcji jest oczywiście niezwykle szerokie i jego różnymi aspektami (np. funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości) zajmą się uczestnicy następnych edycji Kongresu Antykorupcyjnego. Przesłanie płynące z pierwszego kongresu jest następujące. Dla ograniczenia i marginalizacji korupcji w Polsce, konieczne są szybkie zmiany między innymi w prawie podatkowym, karnym i systemie organizacji wymiaru sprawiedliwości. Konieczne jest przede wszystkim wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych. Obecna ordynacja wyborcza tzw. "proporcjonalna" jest, bowiem sama źródłem korupcji politycznej, degeneruje polską klasę polityczną, uniemożliwiając podjęcie skutecznych działań dla naprawy Rzeczpospolitej.